Οὐσιαστικά Β' Κλίσεως τῆς Λατινικῆς





ἐπιμελεία τοῦ
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ
-πτυχιούχου κλασσικῆς φιλολογίας
πανεπιστημίου Ἀθηνῶν
-μεταπτυχιακοῦ ἐφηρμοσμένης παιδαγωγικῆς
πανεπιστημίου Ἀθηνῶν




Δεύτερη κλίση (Declinatio secunda)

Η δεύτερη κλίση περιέχει ονόματα και των τριών γενών: αρσενικά και θηλυκά που λήγουν σε -us ή σε -er (γενική -i) και ουδέτερα που λήγουν σε -um (γενική -i). Ο χαρακτήρας του θέματος είναι -ο-.




αριθμός     ενικός        πληθυντικός

ονομαστική        tubus        tubī
γενική       tubī   tubōrum
δοτική       tubō tubīs
αιτιατική    tubum       tubōs
κλητική     tube tubī
αφαιρετική         tubō tubīs

αριθμός     ενικός        πληθυντικός

ονομαστική        puer puerī
γενική       puerī         puerōrum
δοτική       puerō        puerīs
αιτιατική    puerum     puerōs
κλητική     puer puerī
αφαιρετική         puerō        puerīs

αριθμός     ενικός        πληθυντικός

ονομαστική        magister    magistrī
γενική       magistrī     magistrōrum
δοτική       magistrō    magistrīs
αιτιατική    magistrum         magistrōs
κλητική     magister    magistrī
αφαιρετική         magistrō    magistrīs

αριθμός     ενικός        πληθυντικός

ονομαστική        pilum        pila
γενική       pilī    pilōrum
δοτική       pilō   pilīs
αιτιατική    pilum        pila
κλητική     pilum        pila
αφαιρετική         pilō   pilīs

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

1.    Η κατάληξη της γενικής πληθυντικού -orum σε μερικά ονόματα συγκόπτεται σε -um: talentum=talentorum, Argivum=Argivorum).
2.    Είναι αρκετά τα αρσενικά της δεύτερης κλίσεως που λήγουν σε -er, όπως puer, ager. κτλ. Αρχικά και τα ονόματα αυτά είχαν την κατάληξη -us (puer-us, όπως numer-us, agr-us κτλ.). αλλά την κατάληξη αυτή την απέβαλαν, όπως και την κατάληξη της κλητικής του ενικού -e.
3.    Από τα ονόματα αυτά όσα μπροστά από το r του θέματος έχουν σύμφωνο (π.χ. agr-, libr-, κτλ.), ύστερα από την αποβολή των καταλήξεων -us και -e ανέπτυξαν μπροστά από το r ένα e βραχύ. (Έτσι προήλθε από το agr- το ager, από το libr- το liber, κτλ.).
4.    Στις άλλες πτώσεις τα ονόματα που λήγουν σε -er κλίνονται όπως ακριβώς και όσα λήγουν σε -us.
5.    Όμοια μεταβολή παθαίνουν κανονικά στην ονομαστική και κλητική του ενικού όταν χρησιμοποιούνται και στη λατινικά γλώσσα, τα υπερδισύλλαβα ελληνικά δευτερόκλιτα κύρια ονόματα που τελειώνουν σε -ρος. π.χ. Alexander Αλέξανδρος (αντί Alexandr-us), Antipăter Αντίπατρος (αντί Antipatr-us). Αλλά Codrus Κόδρος. Μερικά απ' αυτά διφορούνται π.χ. Cassandrus και Cassander Κάσσανδρος, Euandrus και Euander Εύανδρος.

Ανωμαλίες μερικών δευτερόκλιτων ονομάτων:

1.    Το όνομα deus θεός: α΄) δεν έχει εύχρηστη την κλητική του ενικού (dee)· αντί γι' αυτή οι ποιητές χρησιμοποιούν την κλητική του ονόματος divus (= θεός) dive, ενώ οι μεταγενέστεροι Λατίνοι την ενική ονομαστική deus (=ω θεέ)· β´) σ' όλες τις πτώσεις του πληθυντικού εκτός από την αιτιατική, έχει διπλούς και τριπλούς τύπους και σχηματίζεται ως εξής: dei (dii) di, deorum (deuni), deis (diis) dis, deos, dei (dii) di, deis (diis) dis.
2.    Τα υπερδισύλλαβα ονόματα σε -ius και -ium στη γενική του ενικού πολλές φορές συναιρούν το τελικό ii σε i και τονίζονται, ύστερα από τη συναίρεση, στην παραλήγουσα, έστω και αν αυτή είναι βραχεία (αντίθετα προς τον κανόνα): Vergilius Βεργίλιος, gen. Vergilii και Vergili. officium υπηρεσία, καθήκον gen. officii και offici κτλ.

αριθμός     ενικός        πληθυντικός
ονομαστική        praestigium        praestigia
γενική       praestigiī & praestigi   praestigiōrum
δοτική       praestigiō praestigiīs
αιτιατική    praestigium        praestigia
κλητική     praestigium        praestigia
αφαιρετική         praestigiō praestigiīs

3.    Τα κύρια ονόματα σε -ius, γνήσια Λατινικά, όπως Vergilius, Marius, Tullius κ.τ.τ. και το προσηγορικό filius (γιος), σχηματίζουν την κλητική του ενικού σε i αντί ie (με συναίρεση του ie σε i): Tulli = Τύλλιε, mi fili = παιδί μου.

αριθμός     ενικός        πληθυντικός
ονομαστική        Ovidius     
-
γενική       Ovidiī & Ovidi    
-
δοτική       Ovidiō      
-
αιτιατική    Ovidium    
-
κλητική     Ovidi        
-
αφαιρετική         Ovidiō      
-

αριθμός     ενικός        πληθυντικός

ονομαστική        filius filiī
γενική       filiī & fili     filiōrum
δοτική       filiō   filiīs
αιτιατική    filium         filiōs
κλητική     fili     filiī
αφαιρετική         filiō   filiīs









 *
·        ΠΗΓΗ
·   Τα εντός του πλαισίου γραφόμενα είναι εκ της γραμματικής του Αναστασίου Παλατίδου



DMCA.com Protection Status


author image

About the Author

This article is written by: Φιλόλογος Ερμής - He has already written over 2.200 articles for Φιλόλογος Ερμής. He has Graduate Diploma in Classical Philology, Postgraduate Diploma in Applied Pedagogic, and is Candidate Doctor(Dph) of Classical Philology. Stay touch with him on Twitter, Facebook or email him