Ἡ θεωρία τῶν Ὑποθετικῶν Λόγων τῆς Λατινικῆς






τοῦ
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ
-πτυχιούχου κλασσικῆς φιλολογίας
πανεπιστημίου Ἀθηνῶν
-μεταπτυχιακοῦ ἐφηρμοσμένης παιδαγωγικῆς
πανεπιστημίου Ἀθηνῶν


ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ




Αι υποθετικαί προτάσεις εις την Λατινικήν εισάγονται δια των υποθετικών συνδέσμων si, sin, si non, nisi (=εάν, εάν δε, εί μη), μετά των αποδόσεων δε αυτών αποτελούν τους υποθετικούς λόγους, οι οποίοι εκφέρονται κατά τα ακόλουθα τρία σχήματα ή είδη.


***

Α) Είδος (το πραγματικόν):

Κατ’ αυτό η μέν υπόθεσις εκφέρεται καθ’ οριστικήν παντός χρόνου, η δε απόδοσις κατά πάσαν έγκλισιν (όπως δηλ και εις την ελληνικήν), φανερώνει δε τούτο το πραγματικό είτε όντως είναι τοιούτον, είτε λαμβάνεται ως τοιούτον.

Π.χ
·        Si sunt arae, sunt dei (= ει εισί βωμοί, εισί θεοί)
·        Si dies est, lucet (= ει ημέρα εστί, υπάρχει φώς)
·        Si felices non fuistis, adhuc, eritis, in futurum (= ει μη υπήρξατε ευτυχείς μέχρι τούδε, θα υπάρξετε εις το μέλλον)
·        Si tempus est, abeamus (= ει καιρός έστιν, απίωμεν)
·        Si homo es, vive ut homo (= εάν άνθρωπος είσαι, ζήσε ως άνθρωπος)
·        Si quid habes certius, velim scire (= εί τι βεβαιότερον έχεις, βουλοίμην αν γνώμαι – δυνητική υποτακτική)

Εξαίρεσις:

Όταν όμως και η υπόθεσις και η απόδοσις εκφέρωνται κατά χρόνον μέλλοντα, τότε δηλούται ουχί το πραγματικόν, αλλά το προσδοκώμενον, το οποίον εις την ελληνικήν δηλούται με αυτόνομον είδος, μη υπάρχον εις την Λατινικήν

Πχ.
·        Si volet, poterit (= ει θελήσει, δυνήσεται)
·        Si mei consilii causam cognoverit, probabit (= εάν την αιτίαν της σκέψεως μου θα έχη γνωρίσει, θα επιδοκιμάση… αυτήν)

***

Β) Είδος (απραγματοποίητον)

Το β’ είδος δηλώνει το απραγματοποίητον ή ευχήν ενεκπλήρωτον είτε εις το παρόν, είτε εις το παρελθόν.

1.    Όταν το απραγματοποίητον αναφέρεται εις το παρόν, η υπόθεσις και η απόδοσις εκφέρονται με Παρατατικόν της Υποτακτικής.

Π.χ
·        Si hoc crederes, errares (= ει τούτο επίστευες, ημάρτανες αν = αν τούτο επίστευες, θα επλανάσο = αλλά δεν το πιστεύεις και δια τούτο δεν πλανάσαι = το εννοούμενον πραγματικόν)
·        Nisi essem Alexander, Diogenes esse vellem (= ει μη Αλέξανδρος ήν, έγωγε ηβουλόμην αν είναι Διογένης)

2.    Όταν δε το απραγματοποίητον αναφέρεται εις το παρελθόν, η υπόθεσις και η απόδοσις εκφέρονται με Υπερσυντέλικον Υποτακτικής.

Π.χ
·        Si Trojani Helenam reddidissent, patriam servavissent (= εάν οι Τρώες την Ελένην είχον αποδώσει, θα είχον σώσει την πατρίδαν)
·        Omnes milites decimae legionis necati essent, nisi Caesar subsidio venisset (= όλοι οι στρατιώται της δεκάτης λεγεώνος θα είχον φονευθή, εάν ο Καίσαρ δεν είχεν έλθει εις βοήθειαν)

Εξαίρεσις:

Κατ’ εξαίρεσιν η απόδοσις εκφέρεται με Παρατατικόν ή Παρακείμενον της Οριστικής αντί Υποτακτικής επί ρημάτων δηλούντων το δυνατόν ή το δέον (posse = δύνασθαι, debere = οφείλειν, oportere = πρέπειν) ή προσδιορίζεται με το paene (= σχεδόν), prope (= περίπου)

Π.χ
·        Deleri totus exercitus potuit (αντί potuisset), si quis aggredi ausus esset (= θα ηδύνατο να καταστραφή ολόκληρος ο στρατός, εάν τις ετόλμα να προσβάλη)
·        Hostes paene victim sunt (= αντί victim essent), nisi nox finem pugnandi fecisset (= σχεδόν οι εχθροί θα είχον νικηθή, εάν η νύξ δεν είχε θέσει τέλος της μάχης)

***

Γ) Είδος (το δυνατόν γενέσθαι):

Το τρίτον είδος δηλώνει το δυνατόν γενέσθαι εις το παρόν και εις το μέλλον ήτοι απλήν σκέψιν του λέγοντος, το οποίον ισοδυναμεί προς το είδος της ελληνικής γλώσσης εκείνο του ( υπόθεσις εί + ευκτική, απόδοσις ευκτική δυνητική). Εκφέρεται εις τούτο και η υπόθεσις και η απόδοσις με Ενεστώτα Υποτακτικής ή σπανιώτερον με Παρακείμενον Υποτακτικής (= υποτακτική δυνητική)

Π.χ
·        Loquatur mortua, si vocem capiat (= φαίη αν η θανούσα, εί φωνήν λάβοι)
·        Si quis id fecerit, imprudentem eum dixeris (= εί τις τούτο πεποιηκώς είη, άφρονα τούτον είποις αν)








DMCA.com Protection Status


author image

About the Author

This article is written by: Φιλόλογος Ερμής - He has already written over 2.200 articles for Φιλόλογος Ερμής. He has Graduate Diploma in Classical Philology, Postgraduate Diploma in Applied Pedagogic, and is Candidate Doctor(Dph) of Classical Philology. Stay touch with him on Twitter, Facebook or email him