Τά εἴδη τῆς δοτικῆς τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν







ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ
ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣΓΛΩΣΣΗΣ
o.filologos@hotmail.com
 



1) Από ουσιαστικά και επίθετα (που προέρχονται από ρήματα που συντάσσονται με δοτική)=> δοτική αντικειμενική.
Σημείωση:
τα φιλίας- έχθρας συντάσσονται:
·        Με δοτική αντικειμενική. Π.χ: σύμμαχος τῷ Φιλίππῳ
·        Με γενική κτητική. Π.χ: ὁ σύμμαχος τοῦ Φιλίππου.


2) Από ρήματα:
α) προσωπικά:
1.    Αντικείμενο
2.    Δοτική προσωπική (κτητική, χαριστική, αντιχαριστική, ηθική, του κρίνοντος, του ενεργούντος).
3.    Δοτική επιρρηματική (χρόνο, αιτία, οργανική κτλ.)
β) απρόσωπα:
1.    Δοτική προσωπική. Π.χ: ὣρα ἐστί μοι φεύγειν (ἐμέ= Υ).

3) Από προθέσεις και επιρρήματα.
• Προθετικά σύνολα (εμπρόθετοι προσδιορισμοί).
• Επιρρηματικά σύνολα.
Δοτική προσωπική:
α) κτητική, συνήθως κοντά στα εἰμί, γίγνομαι, ὑπάρχω.
Π.χ: εἰσί τοῖς πολεμίοις ἱππείς = έχουν οι εχθροί ιππείς.
β) χαριστική ή αντιχαριστική. Φανερώνει το πρόσωπο που δέχεται την ωφέλεια (υλική) ή βλάβη.
γ) ηθική. Συνήθως προσωπική αντωνυμία, α΄ ή β΄ προσώπου, που συχνά φανερώνει πρόσωπο που αισθάνεται χαρά ή λύπη, ενδιαφερόμενο πρόσωπο.
Σημείωση:
Κοντά στις μετοχές των ρημάτων ἣδομαι, ἂχθομαι, βούλομαι και στο επίθετο ἂσμενος υπάρχει δοτική προσωπική ηθική. Η μετοχή μαζί με το ρήμα εἰμί (τύπο του ρήματος) δημιουργεί περίφραση. Η μετοχή είναι κατηγορηματική, το ἂσμενος είναι κατηγορούμενο.
δ) κρίνοντος ή της αναφοράς. Κοντά σε κάθε ρήμα, κυρίωςστο δοκῶ και φαίνομαι.
Σημείωση:
Κοντά στο δοκῶ και φαίνομαι η δοτική προσωπική είναι του κρίνοντος όταν είναι προσωπικά. Επίσης και όταν είναι απρόσωπα, αλλά από τη δοτική δεν βγαίνει το υποκείμενο του απαρεμφάτου σε πτώση αιτιατική.
Π.χ: Δοκοῦσι μοι οἱ νόμοι δίκαιοι εἶναι.Υ Κ Α Δοκεῖ μοι, ὣρα εἶναι ἡμᾶς ἀπιέναι.
ε) του ενεργούντος προσώπου (ποιητικό αίτιο), κοντά σε συντελικό χρόνο, σε ρηματικά επίθετα –τέος, -τος και σε απρόσωπα ρήματα.
Π.χ: Μεταμέλει μοι τινός, μέλει μοι τινός, μέτεστι μοι τινός.
***
Δοτική επιρρηματική.
α) του τόπου. Σπάνια στους πεζούς, συχνά στους ποιητές.
Π.χ: Ἀθηναῖοι ἐνίκησαν (ἐν) Μαραθώνι.
β) του χρόνου. Δηλώνει ορισμένη χρονική στιγμή.
Π.χ: Ἀθηναῖοι ἀπῆλθον τῇ τρίτῃ νυχτί.
γ) της αιτίας. Κοντά σε κάθε ρήμα, κυρίως σε ψυχικού πάθους ρήματα.
Π.χ: Οὗτος ἣσθη τῇ νίκῃ ἐπεί ἐνίκησε- νικήσας
δ) του οργάνου => συγκεκριμένο ουσιαστικό
ε) του μέσου = >>
στ) της συνοδείας=> >> >>
ζ) του τρόπου => αφηρημένο ουσιαστικό
Π.χ: εἷλον τήν πόλιν βίᾳ.
η)της αναφοράς, κοντά σε ρήματα που φανερώνουν υπεροχή, σύγκριση, διαφορά (και κοντά σε επίθετα).
Π.χ: Σωκράτης διήνεγκε ἁπάντων ἀνθρώπων τῇ σοφίᾳ ἦν ὑπέρτατος.
θ) του ποσού (της διαφοράς ή του μέτρου) κοντά σε συγκριτικό ή υπερθετικό (σπάνια) βαθμό.
Π.χ: Οἱ Ἓλληνες ἦσαν πολλῶ πλείονες.
***
ΟΡΓΑΝΙΚΗ
·        Όργανο- κάτι που το χειριζόμαστε.
Π.χ: ἐφόνευσε τόν Κῦρον τῷ ξίφει. Εἷλον τήν πόλιν τοῖς ὃπλοις.
·        Μέσο- το μέσο που χρησιμοποιούμε για να φέρουμε σε πέρας την κίνηση, κάτι που ξεπερνάει τις μυϊκές μας δυνάμεις.
Π.χ: Διέβη τόν πόντον νηί.
·        Συνοδεία- απλά συνοδεύει την κίνηση.
Π.χ: Ξέρξης ἀφίκετο πολλῷ στρατεύματι.


DMCA.com Protection Status


author image

About the Author

This article is written by: Φιλόλογος Ερμής - He has already written over 2.200 articles for Φιλόλογος Ερμής. He has Graduate Diploma in Classical Philology, Postgraduate Diploma in Applied Pedagogic, and is Candidate Doctor(Dph) of Classical Philology. Stay touch with him on Twitter, Facebook or email him