Ό χρονογράφος Ἰωάννης Μαλάλας

Κατά τὸν μεσαίωνα οἱ ἀσχολοῦμενοι περὶ τήν ἱστοριαν ἀντέγραφον τὰ διάφορα γεγονότα ἀνεξάρτητα τὸ ἕν ἀπό τὸ ἄλλο, κατὰ χρονολογικήν σειράν καὶ χωρὶς νὰ ἐνδιαφέρωνται διά τὴν ὑπάρχουσαν μεταξὺ τῶν γεγονότων σχέσιν. Αἱ τοιαῦται ἀφηγήσεις λεγονται χρονικά, οἱ ἐπιδιδόμενοι εἰς τὴν ἀναγραφὴν αὐτῶν λέγονται χρονογράφοι, ἡ δὲ ἐργασία των χρονογραφία.

Ἐκ τῶν βυζαντινῶν χρονογράφων ὁ κυριώτερος εἶναι ὁ Ἰωάννης Μαλάλας.

Οὖτος ἑγεννήθη εἰς τήν ᾽Αντιόχειαν καὶ ὑπῆρξε σύγχρονος τού αὑτοκράτορος ᾽Ιουστινιανοῦ (527 - 555). Πληροφορίαι ἀκριβεῖς, περί τοῦ βίου του δέν ὑπάρχουν. ῾Ο Μαλάλας ἔγραψε βιβλόον, εἶδος παγκοσμίου ‘Ιστορίας, μὲ τὸν τίτλον «χρονογραφία». Τό περιεχόμενον τοῦ βιβλίου τούτου ἀρχίζει ἀπό τήν μυθικήν ἱστορίαν τῶν Αἰγυπτίων καὶ φθάνει ἕως τὸ 563 μ. Χ. δηλαδὴ ἕως τὰ τέλη τῆς βασιλείας τοῦ ᾽Ιουστινιανοῦ.

‘Η «Χρονογραφία» τοῦ Μαλάλα ἔχει ἀρκετήν σπουδαιότητα διότι εἶναι γραμμένη εἰς τὸ κοινὸν γλωσσικὸν ἰδίωμα τῆς ἐποχής, του τὸ ὁποῖον ὡμιλεῖτο τότε εἰς ὅλην τὴν ᾽Ανατολὴν καὶ τοῦ ὁποίου μᾶς δίδει πιστὴν εἰκόνα. Λόγῳ τῆς δημώδους γλώσσης, τήν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν ὁ Μαλάλας, παρ’ ὅλας τὰς ἀνακριβείας καὶ τας ἀτελείας του, ὑπῆρξεν ὁ προσφιλέστερος τῆς ἐποχῆς του συγγραφεύς, διότι ὁ λαὸς κατενόει εὐκόλως τὸ βιβλίον του καὶ ἑτέρπετο ἐκ τῶν μικρῶν διηγήσεων, τάς ὁποίας περιεῖχε.)

Τὸ ὅραμα τοῦ Κωνσταντίνου

Μετά δὲ ταῦτα ἐβασίλευσεν ὁ θειότατος καὶ πιστότατος, ὁ ὑιός τοῦ Κωνσταντίνου τοῦ Χλωροῦ, Κωνσταντῖνος ὁ μέγας καὶ ἔμεινε βασιλεύων ἕτη λβ'. ῏Ην δὲ μακρός, πυρρός, μεγαλόψυχος, ἥσυχος, θεοφιλής.

᾽Εν δὲ τοῖς χρόνοις τῆς βασιλείας αὐτοῦ πόλεμος ἐγένετο ἐν τῇ δύσει μέγας· καὶ ἑξῆλθε κατ’ αὐτῶν ὁ θειότατος Κωνσταντῖνος καὶ ἠττηθεὶς ἐφοσσεύετο ὑπὸ τῶν βαρβάρων. Καὶ θλιβόμενος ἐν τῷ μέλλειν αὐτὸν καθεύδειν, ηὔχετο ρυσθῆναι ἀπ’ αὐτῶν˙ καὶ ἑλκυσθεἰς εἰς ὕπνον εἷδε κατ’ ὅναρ ἐν τῷ οὐρανῷ σταυρόν, ἐν ᾧ ἐπεγέγραπτο: «Ἐν τούτω νίκα».Καὶ ἀναγνούς τὸ ἐπιγεγραμμένον ἑν τῶ σταυρῶ διυπνίσθη καὶ ἀναστάς ἐποίησε σίγνον σταυροῦ, ὡς εἷδεν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ προηγεῖτο αὐτοῦ. Καὶ προτρεψάμενος, τὸν ἴδιον στρατόν, λέγων, ὂτι: «νικῶμεν !» καὶ ὁρμήσας καὶ συμβαλὼν τοῖς βαρβάροις, ἐνίκησε τὸν πόλεμον κατὰ κράτος, ὥστε μηδένα τῶν βαρβάρών σωθῆναι, ἀλλὰ πάντας ἀπολέσθαι.

Καὶ ἐπανῆλθεν ἐν τῇ Ρώμῃ μετὰ νίκης καὶ χαρᾶς μεγάλης, ἔχων ἔμπροσθεν αὐτοῦ τὸ σίγνον τοῦ σταυροῦ. ᾽Εξηγεῖτο δὲ πᾶσι τήν τοῦ ὁράματος καὶ τοῦ σίγνου τοῦ σταυροῦ δυναμιν, λέγων, ὄτι: «Τοῦτο τὸ σημεῖον ἐστι τοῦ Θεοῦ τῶν Γαλιλαίων τῶν λεγομένων Χριστιανῶν».