Η ανάλυση των χρονικών μετοχών στα Λατινικά της Γ' Λυκείου




επιμελεία του
ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΩΡ. ΚΑΤΣΟΥΛΗ
-πτυχιούχου κλασσικής φιλολογίας
Πανεπιστημίου Αθηνών



 
ΑΝΑΛΥΣΗ Χρονικήσ μετοχήσ

ΑΝΑΛΥΣΗ Χρονικήσ μετοχήσ ενεστωτα = Σύγχρονο
§        dum+ Οριστική Ενεστώτα : συνεχιζόμενη πράξη στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει μια άλλη πράξη
§        cum ιστορικός+υποτακτική Παρατατικού (σύγχρονο στο παρελθόν), μόνο από ιστορικό χρόνο
§        Cum καθαρά χρονικός +οριστική

ΑΝΑΛΥΣΗ Χρονικήσ μετοχήσ παθητικου παρακειμενου =Προτερόχρονο
§        Cum ιστορικός-διηγηματικός+ υποτακτική υπερσυντελίκου
§        postquam+οριστική παρακειμένου
§        cum καθαρά χρονικός+οριστική

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΟΘΟΥ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ
§        πάντα μετοχή παθητικού παρακειμένου και δηλώνει το προτερόχρονο. Στα κείμενά μας απαντώνται 7
§        κατά τη μετατροπή η σύνταξη πρέπει να μετατραπεί σε ενεργητική, ως εξής :
§        το υποκείμενο του ρήματος της πρότασης (που συμπίπτει με το εννοούμενο ποιητικό αίτιο της μετοχής) θα είναι και το υποκείμενο του ρήματος της χρονικής πρότασης (δεν χρειάζεται να το ξαναγράψουμε)
§        το ρήμα της χρονικής πρότασης θα είναι σε ενεργητική φωνή (προσοχή στο πρόσωπο με βάση το καινούργιο υποκείμενο)
§        το υποκείμενο της μετοχής θα μετατραπεί σε αντικείμενο του ρήματος της χρονική πρότασης (σε αιτιατική)
§        Χρησιμοποιούμε :
      Cum ιστορικός-διηγηματικός+ υποτακτική υπερσυντελίκου
      postquam+οριστική παρακειμένου
      Ο cum καθαρά χρονικός+οριστική λιγότερο αποδεκτός, γι’  αυτό και τίθετα σε αγκύλες.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΓΝΗΣΙΑΣ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ
§        Στα κείμενά μας απαντάται μία στα κείμενά μας : occiso, κείμ. 23
§        η σύνταξη παραμένει παθητική
§        Το υποκείμενο της μετοχής τρέπεται σε υποκείμενο του ρήματος (σε ονομαστική).



ΚΕΙΜΕΝΟ 21
1.     Galli ..., deletis legionibus Romanorum, everterunt urbem Romam...: νόθος αφαιρετική απόλυτος χρονική μετοχή, δηλώνει το προτερόχρονο (>>ενεργητική σύνταξη)
§        Cum Galli delevissent legiones Romanorum, everterunt urbem Romam (Cum ιστορικός-διηγηματικός+ υποτακτική υπερσυντελίκου, προτερόχρονο στο παρελθόν)
§        Postquam Galli deleverunt legiones Romanorum, everterunt urbem Romam (Postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        [Cum Galli deleverunt (ή και deleverant)  legiones Romanorum, everterunt urbem Romam (Cum καθαρά χρονικός +οριστική)]

2.     is Gallos iam abeuntes secutus est: χρονική μετοχή, δηλώνει το σύγχρονο
§        is Gallos, dum iam abeunt, secutus est (+οριστική ενεστώτα-σύγχρονο, συνεχιζόμενη πράξη στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει μια άλλη πράξη)
§        is Gallos, cum iam abirent, secutus est (Cum ιστορικός-διηγηματικός+ υποτακτική παρατατικού, σύγχρονο στο παρελθόν)
§        is Gallos, cum iam abibant, secutus est (Cum καθαρά χρονικός +οριστική, σύγχρονο στο παρελθόν)

3.     (Camillus) quibus interemptis aurum omne recepit : νόθος αφαιρετική απόλυτος χρονική μετοχή, δηλώνει το προτερόχρονο
§        (Camillus) cum eos interemisset, aurum omne recepit (Cum ιστορικός-διηγηματικός+ υποτακτική υπερσυντελίκου, προτερόχρονο στο παρελθόν)
§        (Camillus) postquam eos interemit, aurum omne recepit (Postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        [(Camillus) cum eos interemit (ή και interemerat), aurum omne recepit (Cum καθαρά χρονικός +οριστική)]

4.     unde tamen rogatus reversus est : χρονική μετοχή, δηλώνει το προτερόχρονο
§        unde tamen, cum rogatus esset, reversus est (Cum ιστορικός-διηγηματικός+ υποτακτική υπερσυντελίκου, προτερόχρονο στο παρελθόν)
§        unde tamen, postquam rogatus est (erat), reversus est (Postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        unde tamen, cum rogatus est (erat), reversus est (Cum καθαρά χρονικός +οριστική)

ΚΕΙΜΕΝΟ 23
5.     occiso Scriboniano, Romam trahebatur : γνήσια αφαιρετική απόλυτη χρονική μετοχή, δηλώνει το προτερόχρονο
§        Cum Scribonianus occisus esset, Romam trahebatur. (Cum ιστορικός-διηγηματικός+ υποτακτική)
§        Postquam Scribonianus occisus est (erat) , Romam trahebatur. (Postquam+οριστική παρακειμένου)
§        Postquam Scribonianus occisus est (erat) , Romam trahebatur. (Cum καθαρά χρονικός +οριστική)

ΚΕΙΜΕΝΟ 25
6.     Cato ... ostendensque patribus inquit  : χρονική μετοχή, συνημμένη στο Cato, δηλώνει το σύγχρονο
§        Cato, dum ostendit patribus, inquit  (dum+οριστική ενεστώτα=σύγχρονο, συνεχιζόμενη πράξη)
§        Cato, cum ostenderet patribus, inquit  (cum ιστορικός+υποτακτική=σύγχρονο στο παρελθόν)
§        Cato, cum ostendebat, inquit  (cum καθαρά χρονικός)

ΚΕΙΜΕΝΟ 28
7.     vel Epheso rediens tecum deduc : χρονική μετοχή συνημμένη στο υποκείμενο του ρ. tu
§        dum Epheso redis, tecum deduc (dum+οριστική ενεστώτα, σύγχρονο)
§        cum Epheso redis, tecum deduc (cum καθαρά χρονικός+οριστική)
§        (ο cum ιστορικός-διηγηματικός δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί, γιατί δεν είναι διήγηση του παρελθόντος)

ΚΕΙΜΕΝΟ 29
8.     homo quidam ei occurit corvum tenens : τροπική μετοχή συνημμένη στο homo-μπορεί να θεωρηθεί και αναφορική ή χρονική, δηλώνει το σύγχρονο
ως χρονική :
§        homo quidam, dum corvum tenet, ei occurit (dum+οριστική, σύγχρονο, συνεχιζόμενη πράξη)
§        homo quidam, cum corvum tenebat, ei occurit (cum καθαρά χρονικός+οριστική)
§        homo quidam, cum corvum teneret, ei occurit (cum ιστορικός+υποτακτική παρατατικού=σύγχρονο στο παρελθόν)

9.     Audita salutatione, Caesar dixit : νόθος αφαιρετική απόλυτος, χρονική μετοχή, δηλώνει το προτερόχρονο. (ενεργητική σύνταξη)
§        Cum salutationem audivisset, Caesar dixit(cum ιστορικός +υποτακτική υπερσυντελίκου, προτερόχρονο στο παρελθόν)
§        Postquam salutationem audivit, Caesar dixit (postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        [Cum salutationem audivit (ή και audiverat), Caesar dixit (cum καθαρά χρονικός+οριστική)]

ΚΕΙΜΕΝΟ 34
10.            praedones abiectis armis ianuae appropinquaverunt: νόθος αφαιρετική απόλυτος, χρονική μετοχή, δηλώνει το προτερόχρονο. (>>ενεργητική σύνταξη)
praedones, cum arma abiecissent, ianuae appropinquaverunt (cum ιστορικός +υποτακτική, προτερόχρονο)
praedones, postquam arma abiecerunt, ianuae appropinquaverunt (postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
[praedones, cum arma abiecerunt (ή και ), ianuae appropinquaverunt (cum καθαρά χρονικός+οριστική)]

ΚΕΙΜΕΝΟ 40
11.            Sulla, occupata urbe, senatum armatus coegerat : νόθος αφαιρετική απόλυτος, χρονική μετοχή, δηλώνει το προτερόχρονο. (ενεργητική σύνταξη)
§        Sulla, cum urbem occupavisset, senatum armatus coegerat. (cum ιστορικός +υποτακτική υπερσυντελίκου, προτερόχρονο στο παρελθόν)
§        Sulla, postquam urbem occupavit, senatum armatus coegerat. (postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        [Sulla, cum urbem occupavit (ή και occupaverat), senatum armatus coegerat. (cum καθαρά χρονικός+οριστική)]

12.            solus Quintus Mucius Scaevola augur de hac re interrogatus sententiam dicere noluit : χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο Quintus Mucius Scaevola, δηλώνει το προτερόχρονο.
§        solus Quintus Mucius Scaevola augur, cum de hac re interrogatus esset, sententiam dicere noluit. (cum ιστορικός +υποτακτική υπερσυντελίκου, προτεροχρονο στο παρελθόν)
§        solus Quintus Mucius Scaevola augur, postquam de hac re interrogatus est, sententiam dicere noluit. (postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        solus Quintus Mucius Scaevola augur, postquam de hac re interrogatus est (erat), sententiam dicere noluit. (cum καθαρά χρονικός+οριστική)

ΚΕΙΜΕΝΟ 42
13.            coniurationemque nascentem non credendo confirmaverunt : αναφορική (ή χρονική) μετοχή,  συνημμένη στο coniurationem, δηλώνει το σύγχρονο
ως χρονική : 
§        coniurationemque, dum nascitur, non credendo confirmaverunt (dum+οριστική ενεστώτα, σύγχρονο-συνεχιζόμενη πράξη)
§        coniurationemque, cum nasceretur, non credendo confirmaverunt (cum ιστορικός + υποτακτική παρατατικού, σύγχρονο στο παρελθόν από ιστορικό χρόνο)
§        coniurationemque, cum nascebatur, non credendo confirmaverunt (cum καθαρά χρονικός+οριστική)

ΚΕΙΜΕΝΟ 43
14.            Non tibi ingredienti fines patriae ira cecidit? :  χρονική μετοχή, συνημμένη στο tibi, δηλώνει το σύγχρονο
§        Non tibi, dum ingrederis (-re) fines patriae, ira cecidit? (dum+οριστική Ενεστώτα, σύγχρονο-συνεχιζόμενη πράξη)
§        Non tibi, cum ingrediebaris (-re) fines patriae, ira cecidit?  (cum καθαρά χρονικός+οριστική παρατατικού)
§        Non tibi, cum ingredereris (-re) fines patriae, ira cecidit?  (cum ιστορικός + υποτακτική παρατατικού, σύγχρονο στο παρελθόν από ιστορικό χρόνο)

ΚΕΙΜΕΝΟ 44
15.            Hoc est quod Tarquinium dixisse ferunt exulantem.: χρονική μετοχή, συνημμένη στο Tarquinium, δηλώνει το σύγχρονο
§        Hoc est quod Tarquinium dixisse ferunt, dum exulat. (dum+οριστική ενεστώτα, σύγχρονο, συνεχιζόμενη πράξη)
§        Hoc est quod Tarquinium dixisse ferunt, cum exulabat. (cum καθαρά χρονικός+οριστική)
§        (ο cum ιστορικός-διηγηματικός δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί, γιατί δεν είναι διήγηση του παρελθόντος)

ΚΕΙΜΕΝΟ 47
16.            Hac re audita Augustus voluit filiam deterrere quominus id faceret : νόθος αφαιρετική απόλυτος, χρονική μετοχή(ενν. ποιητικό αίτιο ab Augusto->>> ενεργητική σύνταξη)
§        Cum hanc rem audivisset, Augustus voluit filiam deterrere quominus id faceret (cum ιστορικός+ υποτακτική υπερσυντελίκου, προτερόχρονο από ιστορικό χρόνο)
§        Postquam hanc rem audivit, Augustus voluit filiam deterrere quominus id faceret (postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        [Cum hanc rem audivit (ή και audiverat), Augustus voluit filiam deterrere quominus id faceret (cum καθαρά χρονικός+οριστική)]


ΚΕΙΜΕΝΟ 48
17.            Sertorius, admissis amicis in cubiculum suum, dixit eis : νόθος αφαιρετική απόλυτος χρονική μετοχή, δηλώνει το προτερόχρονο
§        Sertorius, postquam admisit amicis in cubiculum suum, dixit eis (postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        Sertorius, cum admisisset amicis in cubiculum suum, dixit eis (cum ιστορικός+υποτακτική υπερσυντελίκου από ιστορικό χρόνο, προτερόχρονο στο παρελθόν)
§        [Sertorius, cum admiserat (ή και )amicis in cubiculum suum, dixit eis (cum καθαρά χρονικός+οριστική)]

18.            Cum cerva, emissa a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset : χρονική μετοχή, συνημμένη στο cerva, δηλώνει το προτερόχρονο
§        Cum cerva, postquam emissa est a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset (postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        Cum cerva, cum emissa esset a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset(cum ιστορικός+υποτακτική υπερσυντελίκου από ιστορικό χρόνο, προτερόχρονο στο παρελθόν)
§        Cum cerva, cum emissa erat a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset(cum καθαρά χρονικός+οριστική)

ΚΕΙΜΕΝΟ 49
19.            Clamore deinde ancillarum in cubiculum vocatus Brutus ad eam obiurgandam venit : χρονική – αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο Brutus, δηλώνει το προτερόχρονο
ως χρονική :
§        Clamore deinde ancillarum in cubiculum, postquam vocatus est, Brutus ad eam obiurgandam venit (postquam+οριστική παρακειμένου, προτερόχρονο)
§        Clamore deinde ancillarum in cubiculum, cum vocatus esset, Brutus ad eam obiurgandam venit (cum ιστορικός+υποτακτική υπερσυντελίκου, προτερόχρονο στο παρελθόν)
§        Clamore deinde ancillarum in cubiculum, cum vocatus est, Brutus ad eam obiurgandam venit (cum καθαρά χρονικός+οριστική)


DMCA.com Protection Status


author image

About the Author

This article is written by: Φιλόλογος Ερμής - He has already written over 2.200 articles for Φιλόλογος Ερμής. He has Graduate Diploma in Classical Philology, Postgraduate Diploma in Applied Pedagogic, and is Candidate Doctor(Dph) of Classical Philology. Stay touch with him on Twitter, Facebook or email him