ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2017 / ΙΣΤΟΡΙΑ (ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ) - ΘΕΜΑΤΑ – ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ



ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΡΜΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ Α1

Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:
α. Εκλεκτικοί
β. Στρατιωτικός Σύνδεσμος
γ. Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής
Μονάδες 15



ΘΕΜΑ Α2

Να αντιστοιχίσετε σωστά τα γράμματα (διπλωματικές πράξεις) της στήλης Α με τους αριθμούς (ρυθμίσεις) της στήλης Β (περισσεύει ένα στοιχείο από τη στήλη Β):


ΘΕΜΑ Β1

α. Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά των κομμάτων κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα και πώς ήταν οργανωμένη η βάση τους; (μονάδες 7)
β. Με ποια κριτήρια επιλέγονταν οι υποψήφιοι βουλευτές και ποια ήταν η κοινωνική τους προέλευση κατά το ίδιο χρονικό διάστημα; (μονάδες 6)
Μονάδες 13

ΘΕΜΑ Β2

α. Γιατί η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έδωσε προτεραιότητα στη γεωργία; (μονάδες 6)
β. Για ποιους λόγους προτιμήθηκαν η Μακεδονία και η Δυτική Θράκη για την εγκατάσταση των προσφύγων; (μονάδες 6)
Μονάδες 12

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ Γ1

Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε:
α. στις διεθνείς εξελίξεις του 1908 που επηρέασαν την πορεία του Κρητικού Ζητήματος (μονάδες 4) και στις σχετικές αντιδράσεις των Κρητών, (μονάδες 8)
β. στις αντιδράσεις των Μεγάλων Δυνάμεων και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Τουρκίας) που προκάλεσαν οι ενέργειες των Κρητών. (μονάδες 13)
Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

Χειρόγραφη προκήρυξη του Ελευθερίου Βενιζέλου:
Τρίτη μεσονύκτιον 22 Σεπτεμβρίου 1908
Αγαπητοί συμπατριώται,
Της Βουλγαρίας ανακηρυχθείσης εις Βασίλειον, ανάγκη αμέσως αύριον να κηρύξωμεν και ημείς την ένωσιν. Παραλάβατε όσους περισσοτέρους δύνασθε αόπλους και έλθετε αύριον εις Χανιά έως τας 2 μ.μ.
Ζήτω το Έθνος, ζήτω η ένωσις.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Διάγγελμα της Κυβερνήσεως της Κρήτης:
Προς τον Λαόν της Κρήτης
Αγαπητοί συμπατριώται,
Ιερόν καθήκον επέβαλεν και εις τον λαόν και εις την κυβέρνησιν να λύσωσι και τον τελευταίον δεσμόν τον κωλύοντα την πλήρη ανεξαρτησίαν της αγαπητής μας πατρίδος και να κηρύξωμεν την ένωσιν της Κρήτης μετά της Μητρός Ελλάδος. Τα κωλύματα, άτινα παρενεβάλλοντο μέχρι τούδε εις την αγαθήν θέλησιν των Προστατίδων Δυνάμεων, [...] ήρθησαν εντελώς, διότι από προχθές ο τηλέγραφος μας ανήγγελεν ότι η μεν Βουλγαρία ανεκηρύχθη εις ανεξάρτητον Βασίλειον, η δε Βοσνία και Ερζεγοβίνη προσαρτάται εις την Αυστροουγγαρίαν. [...]
Εναπόκειται ήδη εις πάντας ημάς να δείξωμεν ότι είμεθα άξιοι του μεγάλου επιτελεσθέντος βήματος, τηρούντες μετά ζήλου την δημοσίαν τάξιν και περιφρουρούντες μετά πατρικής μερίμνης τα συμφέροντα των συμπατριωτών μας Μουσουλμάνων.
Έχομεν ακράδαντον πεποίθησιν ότι ο Κρητικός Λαός, ο οποίος εις τας κρισίμους περιστάσεις ανεφάνη πάντοτε πιστός εκτελεστής του καθήκοντός του δεν θα υστερήση σήμερον τούτου.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ

Το Ενωτικό Ψήφισμα της Κυβερνήσεως της Κρήτης:
Η Κυβέρνησις της Κρήτης, διερμηνεύουσα το αναλλοίωτον φρόνημα του Κρητικού Λαού, κηρύσσει την ανεξαρτησίαν της Κρήτης και την ένωσιν αυτής μετά της Ελλάδος, όπως μετ’ αυτής αποτελέση αδιαίρετον και αδιάσπαστον Συνταγματικόν Βασίλειον. [...]
Εντέλλεται εις τας Αρχάς της νήσου, όπως, συμφώνως τω Ψηφίσματι τούτω, εξακολουθήσωσι ν’ ασκώσι τα καθήκοντα της υπηρεσίας των.
Εγένετο εν Χανίοις τη 24η Σεπτεμβρίου 1908.
Στέλλα Κ. Αλιγιζάκη, Η επαναστατική προκήρυξη της 22 Σεπτεμβρίου 1908, Συμβολή στην Κρητική Ιστορία της περιόδου της Αυτονομίας, Αθήνα 1982, σ. 71 και 89-90, στο Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας, Γ΄ Λυκείου, βιβλίο καθηγητή.

ΚΕΙΜΕΝΟ Δ

Η αντίδραση των προστάτιδων Δυνάμεων απέναντι στην επαναστατική πρωτοβουλία του κρητικού λαού δεν ήταν απόλυτα αρνητική. Οι τέσσερις κυβερνήσεις, μετά από ολιγοήμερες διαβουλεύσεις, έσπευδαν να τονίσουν ότι «δεν θα απείχον του να αποβλέψουν μετ’ ευμενείας προς την συζήτησιν του ζητήματος τούτου μετά της Τουρκίας, εάν η τάξις διατηρηθή εν τη νήσω και εξασφαλισθή η προστασία του μουσουλμανικού πληθυσμού». [...] Οι Νεότουρκοι εθνικιστές, μετά την αναγκαστική υποχώρηση απέναντι στη Βουλγαρία (:ανακήρυξή της σε ανεξάρτητο βασίλειο) και στην Αυστρο-Ουγγαρία (:προσάρτηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης), αναζητούσαν στη ματαίωση της ενωτικής λύσεως το έρεισμα μιας πρώτης διπλωματικής επιτυχίας. [...] Πίσω από την παράταση των διαπραγματεύσεων δεν ήταν πλέον δύσκολο να διαφανεί η επιφυλακτικότητα αρχικά και η υπαναχώρηση στη συνέχεια των προστάτιδων Δυνάμεων. Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο, η Τουρκία έκρινε σκόπιμο να ζητήσει και την πλήρη διευκρίνιση των ευρωπαϊκών προθέσεων. [...]
Η ουσιαστική εντούτοις απεμπόληση της διαπραγματευτικής διαδικασίας με άμεσο στόχο την ένωση δεν ανέστειλε την εφαρμογή της αποφάσεως των Δυνάμεων να αποσύρουν από τη Μεγαλόνησο τα υπόλοιπα στρατεύματά τους. [...] Στις 30 Ιουνίου οι εκπρόσωποι των Δυνάμεων συνόδευαν την επαναβεβαίωση της 24ης Ιουλίου 1909 σαν ημέρα αποχωρήσεως των τελευταίων αγημάτων τους, με την εξαγγελία της σταθερής τους προθέσεως να προστατεύσουν, αν παραστεί ανάγκη, τη μουσουλμανική μειονότητα και να διαφυλάξουν πιστά την έννομη τάξη και τα επικυριαρχικά δικαιώματα του σουλτάνου.

*Το κείμενο αποδόθηκε στο μονοτονικό, διατηρήθηκε όμως η ορθογραφία του.
Κ. Σβολόπουλος, «Η Κρητική Πολιτεία από το 1899 ως το 1909», στο Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΔ΄, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1977, σ. 214-215.

ΘΕΜΑ Δ1

Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από τα παρακάτω κείμενα και τον πίνακα που σας δίνονται, να αναφερθείτε:
α. στην εξέλιξη των ναυτικών κέντρων από τη δεκαετία 1821-1830 έως το 1870, (μονάδες 13)
β. στην περίπτωση της Σύρου και στους λόγους ανάπτυξής της κατά την ίδια περίοδο. (μονάδες 12)
Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α

[...] Στην διάρκεια της Επαναστάσεως είχε καταστραφή μεγάλο ποσοστό των πλοίων, αλλά ένας ισχυρός πυρήνας περισώθηκε. Αν και η Ύδρα και οι Σπέτσες είχαν χάσει αντίστοιχα τα 78% και 50% του εμπορικού τους ναυτικού, στο τέλος του αγώνα η πρώτη διέθετε ακόμη 100 πλοία συνολικής χωρητικότητας 10.240 τόννων και οι Σπέτσες είχαν 50 πλοία 10.324 τόννων, όλα από 30 τόννους και πάνω. Με την αποκατάσταση της ειρήνης ιδρύθηκαν νέα ναυπηγεία σε πολλά νησιά και λιμάνια η ναυπηγική έγινε μια από τις σημαντικότερες βιομηχανίες του νεοσύστατου κράτους. [...]
Μετά την Επανάσταση, η Σύρος και αργότερα ο Πειραιάς έγιναν τα κύρια εμπορικά κέντρα με τα πιο δραστήρια ναυπηγεία. Από το 1827 μέχρι το 1834 ναυπηγήθηκαν στην Σύρο πάνω από 260 πλοία.

*Το κείμενο αποδόθηκε στο μονοτονικό, διατηρήθηκε όμως η ορθογραφία του.
Γ. Λεονταρίτης, Ελληνική εμπορική ναυτιλία, Ε.Μ.Ν.Ε. Μνήμων, Αθήνα 1981, σ. 62-63.

ΚΕΙΜΕΝΟ Β

Σε κύριο ναυτιλιακό κέντρο της δυτικής Ελλάδας αναδεικνύεται η μικρή κωμόπολη σφηνωμένη σε μια γωνιά των βόρειων ακτών του Κορινθιακού κόλπου, το Γαλαξίδι. Πραγματοποιώντας μια πραγματικά εντυπωσιακή οικονομική άνθηση, το Γαλαξίδι, μέσα σε μία τριακονταετία, μεταξύ 1840 και 1870, πενταπλασιάζει το στόλο του. Το 1870, τη χρονιά της κορύφωσής του, διαθέτει 320 μεγάλα ιστιοφόρα και σχεδόν προκαλεί την αδιαμφισβήτητη κυρίαρχο του Αιγαίου, τη Σύρο, η οποία την ίδια χρονιά διαθέτει 700 ιστιοφόρα. Αποτελεί το κύριο ναυπηγικό κέντρο της δυτικής Ελλάδας και στηρίζει όλη του την ευημερία στην παραγωγή και εκμετάλλευση ιστιοφόρων.

ΠΙΝΑΚΑΣ: Ελληνικά ναυτικά κέντρα με ποντοπόρα φορτηγά ιστιοφόρα



Τζελίνα Χαρλαύτη, «Ναυτιλία», στο Κ. Κωστής – Σ. Πετμεζάς (επιμ.), Η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας τον 19ο αιώνα, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2006, σ. 438 και 437.

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ

Το διαμετακομιστικό εμπόριο αποτέλεσε την πρώτιστη οικονομική δραστηριότητα στη Σύρο σε όλη την περίοδο της ακμής της. Σπουδαία συμμετοχή στο συνολικό εμπόριο της πόλης είχαν και οι εισαγωγές, οι οποίες σαφώς υπερτερούσαν σημαντικά των εξαγωγών που πραγματοποιούνταν από τους συριανούς εμπόρους. Στην ουσία η Σύρος υπήρξε αφενός η αγορά διοχέτευσης των δυτικών και ανατολικών προϊόντων προς την Ανατολή και τη Δύση αντίστοιχα και αφετέρου ο τόπος εισόδου των εξωτερικών αγαθών προς την ελληνική ενδοχώρα. [...] Το εμπόρευμα που είχε παραγγελθεί από τον ερμουπολίτη έμπορο ερχόταν στη Σύρο για να κατατεθεί στην αποθήκη διαμετακόμισης (transit).
Το ναυπηγείο της πόλης ήταν ένας από τους ζωτικότερους τομείς της τοπικής οικονομίας. Η πλούσια δραστηριότητά του οφείλεται στην παρουσία των ψαριανών και χίων ναυπηγών. [...] Στο πλευρό τους είχαν ένα πολυάριθμο εργατικό δυναμικό, το οποίο παρείχε ειδικευμένη εργασία. [...] Το συνολικά εργαζόμενο προσωπικό του ναυπηγείου ανέρχονταν σε πάνω από 1.000 άτομα. [...] Αν υπολογίσουμε ότι ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός της Ερμούπολης το 1850 ήταν 7.650 άτομα, τότε ο αριθμός των απασχολούμενων στο ναυπηγείο της πόλης υποδεικνύει τη μεγάλη σπουδαιότητα που είχαν οι ναυπηγικές εργασίες στη Σύρο. [...]
Β. Καρδάσης, «Η Σύρος σταυροδρόμι της Ανατολικής Μεσογείου», στο Γ.Β. Δερτιλής - Κ. Κωστής (επιμ.), Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας (18ος – 20ός αιώνας), Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα, 1991, σ. 329, 325 και 332.


ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ:

(όλες οι απαντήσεις των θεμάτων)


ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
«Εκλεκτικοί»
Πολιτική παράταξη της Εθνοσυνέλευσης του 1862 –64 με μικρότερη απήχηση. Ήταν ετερόκλητη παράταξη εξεχόντων πολιτικών, λογίων και αξιωματικών, με μετριοπαθείς θέσεις, που προσπαθούσε να μεσολαβεί μεταξύ των άλλων παρατάξεων και να υποστηρίζει σταθερές κυβερνήσεις. (σχολ. βιβλ. σελ. 77)

«Στρατιωτικός Σύνδεσμος»
Μυστική ένωση στρατιωτικών που στις 15 Αυγούστου 1909 συνετέλεσε τομή στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας και των πολιτικών κομμάτων, εκδηλώνοντας το Κίνημα στο Γουδί με αιτήματα που αφορούσαν μεταρρυθμίσεις στο στρατό, τη διοίκηση, τη δικαιοσύνη, την εκπαίδευση και τη δημοσιονομική πολιτική. Δεν εγκαθίδρυσε τη δικτατορία, αλλά προώθησε τα αιτήματά του μέσω της Βουλής. Υπό την πίεση του Συνδέσμου η Βουλή ψήφισε, χωρίς ιδιαίτερη προετοιμασία και συζήτηση, μεγάλο αριθμό νόμων, που έφεραν ριζικές αλλαγές. Το Φεβρουάριο του 1910 η Βουλή αποφάσισε την αναθεώρηση ορισμένων άρθρων του Συντάγματος. Έτσι προκηρύχθηκαν εκλογές από τις οποίες προήλθε αναθεωρητική βουλή. Στις 15 Μαρτίου του 1910 διαλύθηκε έχοντας επιτύχει τις επιδιώξεις του. (σχολ. βιβλ. σελ. 87-88)

«ΜΙΚΤΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ» (1923)
Με βάση το άρθρο 11 της Σύμβασης της Λοζάνης (30 Ιανουαρίου 1923) ιδρύθηκε η Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Την αποτελούσαν έντεκα μελή
–τέσσερις Έλληνες, τέσσερις Τούρκοι και τρία μελή 
-πολίτες ουδετέρων κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο κρατών
–με αρμοδιότητα τον καθορισμό του τρόπου μετανάστευσης των πληθυσμών και της εκτίμησης της ακίνητης περιουσίας των ανταλλαξίμων. Το 1924 και το 1925μερίμνησε για την επιστροφή 200.000 Ελλήνων από την Καππαδοκία και γενικότερα την Κεντρική και Νότια Μικρά Ασία. (σχολ. βιβλ. σελ. 146 και σελ. 152)

Α2
 
α.→ 2
β.→ 6
γ.→ 1
δ.→ 5
ε.→ 4

Β1

α) Σχολ. βιβλίο σελ.82 «Στη δεκαετία του 1880 ... κοινωνικής ομάδας».
β) Σχολ. βιβλίο σελ.82 «Για την επιλογή ... εξυπηρετήσεις». σελ.84 «Οι υποψήφιοι ... στρώματα».

Β2

α) Σχολ. βιβλίο σελ.154 «Τις αντικειμενικές συνθήκες ... προλεταριάτο».
β) Σχολ. βιβλίο σελ.154 «Εξάλλου ... παραμεθόριες περιοχές».

Γ1
 
α) Σχολ. βιβλίο σελ.217 Ενότητα 6 «Δύο μεγάλα εξωτερικά... διακομματική Κυβέρνηση».

Δύο μεγάλα εξωτερικά γεγονότα ήρθαν να ταράξουν την πορεία των κρητικών πραγμάτων: η προσάρτηση της Βοσνίας και της Ερζεγοβίνης από την Αυστρία και η ανακήρυξη της Βουλγαρίας σε ανεξάρτητο βασίλειο, με ταυτόχρονη προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας, όπως επιβεβαιώνεται και από τα δοθέντα παραθέματα. Συγκεκριμένα, ο Βενιζέλος στη χειρόγραφη προκήρυξή του τα μεσάνυκτα της 22 Σεπτεμβρίου 1908 παρακινεί, μετά την είδηση των εξελίξεων στη Βουλγαρία, τον κρητικό λαό, άοπλο, να προσέλθει στα Χανιά για να δρομολογηθούν οι ανάλογες εξελίξεις στην Κρήτη, ύστερα και από την υπόδειξη της ελληνικής κυβέρνησης Γ. Θεοτόκη για ανάγκη λαϊκών κινητοποιήσεων. Πράγματι, στη συγκληθείσα από το Βενιζέλο, λαϊκή συγκέντρωση στα Χανιά εγκρίθηκε ομόφωνα το πρώτο ψήφισμα της ένωσης και η Κρητική Κυβέρνηση εξέδωσε με τη σειρά της επίσημο ψήφισμα (24 Σεπτεμβρίου 1908), όπως αυτό παρατίθεται στο Κείμενο Γ, ερμηνεύεται το «αναλλοίωτον φρόνημα» του κρητικού λαού σχετικά με την αυτό
-ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Κρήτης και την ένωσής τους με την Ελλάδα, ώστε με αυτήν να αποτελεί στο εξής «αδιαίρετο και αδιάσπαστο Συνταγματικό Βασίλειο». Για την επίσημη έναρξη της νέας περιόδου της πολιτικής ζωής στην Κρήτη, σχηματίστηκε προσωρινή διακομματική Κυβέρνηση. Σε διάγγελμά της προς τον Κρητικό λαό 
 
-Κείμενο Β –
 
επισημαίνεται ότι με το Ενωτικό ψήφισμα –αποτέλεσμα «ιερού καθήκοντος» -λύεται και ο τελευταίος δεσμός που εμποδίζει την επίτευξη του εθνικού οράματος της Ένωσης. Παροτρύνεται ο κρητικός λαός να φανεί αντάξιος των συνθηκών και να διατηρηθεί η δημόσια τάξη και η διασφάλιση συμφερόντων του μουσουλμανικού πληθυσμού του νησιού.

β) Σχολ. βιβλίο σελ.217 Ενότητα 7 «Παρά τις έντονες... ιστό της».

Σύμφωνα με το Κείμενο Δ, απόσπασμα του συγγράμματος του Κ. Σβολόπουλου «Η Κρητική Πολιτεία από το 1899 ως το 1909» Ι.Ε.Ε.ΙΔ’ τόμος, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες της Τουρκίας και συγκεκριμένα των Νεότουρκων εθνικιστών που μετά την αναγκαστική υποχώρησή τους στην απώλεια της Βουλγαρίας, της Ανατ. Ρωμυλίας, της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης αντιδρούσαν στην Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, οι Μεγάλες Δυνάμεις αρχικά δεν αντέδρασαν ούτε δυναμικά, ούτε αρνητικά. Αντιθέτως έδειξαν προθυμία να αντιμετωπίσουν με ευμένεια το ζήτημα εφ’ όσον συνεννοηθούν πρώτα με την Τουρκία και διασφαλιστεί η παρουσία των μουσουλμάνων στο νησί. Δεν προχώρησαν όμως σε καμία επίσημη αναίρεση του πολιτικού καθεστώτος, όπως το είχαν υπογράψει το 1898. Βλέποντας όμως την αδιαλλαξία της Τουρκίας που ζήτησε «την πλήρη διευκρίνιση των ευρωπαϊκών προθέσεων» καθώς και επειδή οι Κρητικοί ύψωσαν στο φρούριο του Φιρκά την ελληνική σημαία, οι Μεγάλες Δυνάμεις υπαναχώρησαν από την αρχική τους θέση. Απαίτησαν αμέσως την υποστολή της σημαίας προκαλώντας την παραίτηση της Κυβέρνησης της Κρήτης. Και καθώς δεν βρέθηκε Κρητικός να υποστείλει την ελληνική σημαία, οι Μ. Δυνάμεις αποβίβασαν στρατιωτικό όχημα, το οποίο απέκοψε τον ιστό της. Ωστόσο, οι Μ. Δυνάμεις δεν ανέστειλαν την απόφασή τους να ολοκληρώσουν την απόσυρση των στρατευμάτων τους από το νησί ως τις 24 Ιουλίου του 1909 αλλά παράλληλα να διαφυλάξουν τα συμφέροντα των τουρκοκρητικών με την επικυριαρχία τους Σουλτάνου. 

Δ1

α) Σχολ. βιβλίο σελ.20 Ενότητα 2 «Ακολούθησαν... ναυτικών υποθέσεων».

- Στο Κείμενο Α του Γ. Λεονταρίτη «Ελληνική εμπορική ναυτιλία», συμπληρωματικά αναφέρεται ότι στη διάρκεια της Επανάστασης καταστράφηκε μεγάλο μέρος του ελληνικού στόλου, ωστόσο ένα σημαντικό ποσοστό του διασώθηκε. Ενδεικτικά, η Ύδρα, αν και είχε χάσει το 78% του ναυτικού της, είχε ακόμη στη διάθεσή της 100 πλοία χωρητικότητας 10.240 τόνων και οι Σπέτσες διέθεταν ακόμη 50 πλοία 10.324 τόνων, παρά το γεγονός ότι οι απώλειες έφταναν το 50% του εμπορικού ναυτικού της. 

Σχολ. βιβλίο σελ.20 «Στο ελληνικό κράτος, στη θέση των παλιών ναυτικών κέντρων που παρήκμασαν, αναδείχθηκαν νέα».

-Προς επίρρωση των παραπάνω το παράθεμα του Γ. Λεονταρίτη επισημαίνει την ανάδειξη της Σύρου και αργότερα του Πειραιά ως σημαντικών εμπορικών κέντρων στα μετεπαναστατικά χρόνια. Ενδεικτική είναι η ίδρυση νέων ναυπηγείων σε πολλά νησιά και λιμάνια της χώρας και η ναυπήγηση σημαντικού αριθμού πλοίων στη Σύρο (πάνω από 260 πλοία) και στο Γαλαξίδι. 
 
-Η Τσ. Χαρλαύτη αναφέρεται διεξοδικά στην εξέλιξη της ναυτιλιακής δραστηριότητας στο Γαλαξίδι. Χαρακτηριστικό είναι ότι μέσα σε τριάντα χρόνια (1840 –1870) πενταπλασιάστηκε ο στόλος του. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 1870 η πόλη διέθετε 320 μεγάλα ιστιοφόρα και μπορούσε επάξια να ανταγωνιστεί την «κυρίαρχο του Αιγαίου» Σύρο. Έτσι, το Γαλαξίδι αναδείχθηκε σε κύριο ναυπηγικό κέντρο της δυτική Ελλάδας. -Ο πίνακας λειτουργεί συμπληρωματικά στις προαναφερθείσες πληροφορίες. Σε αυτόν παρουσιάζονται ελληνικά ναυτικά κέντρα με ποντοπόρα φορτηγά ιστιοφόρα και καταγράφεται η αριθμητική εξέλιξη της ναυπηγικής δραστηριότητάς τους στο διάστημα 1840 – 1870. Αναλυτικότερα, το 1840 την πρώτη θέση στην ναυπήγηση των ιστιοφόρων καταλαμβάνει η Σύρος με 90 πλοία, θέση που διατηρεί και μέχρι το 1870 (700 πλοία). Ακολουθεί το Γαλαξίδι (64 πλοία του 1840 και 319 το 1870). Αξιόλογη ήταν και η αριθμητική δύναμη ιστιοφόρων σε Σπέτσες, Ύδρα και Πειραιά. Ειδικότερα, το λιμάνι του Πειραιά παρουσιάζει μια αλματώδη πρόοδο, καθώς σχεδόν πενταπλασιάζεται ο αριθμός των πλοίων του στο διάστημα 1840-1870, επιβεβαιώνοντας το γεγονός ότι αποτέλεσε -μαζί με τη Σύρο -κύριο εμπορικό κέντρο του ελληνικού χώρου μετεπαναστατικά.

β) Σχολ. βιβλίο σελ.20-21 «Το πιο σημαντικό... Αίγυπτο».

Το παράθεμα του Β. Καρδάση, «Η Σύρος σταυροδρόμι της Ανατ. Μεσογείου» λειτουργεί συμπληρωματικά στις πληροφορίες του σχολικού εγχειριδίου. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι την περίοδο της ακμής της το διαμετακομιστικό εμπόριο συνιστούσε τη βάση της οικονομίας της. Μάλιστα οι εισαγωγές ήταν εμφανώς περισσότερες απ’ ό,τι οι εξαγωγές. Χαρακτηριστικά η Σύρος λειτουργούσε ως «αγορά διοχέτευσης» προϊόντων προς Ανατολή και Δύση και «τόπος εισόδου» αγαθών προς το εσωτερικό της χώρας.
Εξέχουσα θέση στην οικονομία της Σύρου είχε το ναυπηγείο της. Η ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στη συμβολή των ναυπηγών που είχαν συρρεύσει από τη Χίο και τα Ψαρά. Παράλληλα,, η ύπαρξη ενός πολυάριθμού ειδικευμένου εργατικού δυναμικού καταδεικνύει τη σημασία που είχε η ναυπηγική για το νησί.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι στο ναυπηγείο εργάζονταν πάνω από 1.000 άτομα στη στιγμή που ο ενεργός πληθυσμός του νησιού ήταν 7.650 άτομα. 

ΚΡΙΤΙΚΗ

Τα θέματα της Ιστορίας Προσανατολισμού χαρακτηρίζονται αναμενόμενα και προσιτά για τους σωστά προετοιμασμένους υποψηφίους. Η πρώτη ομάδα ερωτήσεων -κλειστού τύπου - ήταν σαφής και χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Στις απαντήσεις της Β’ ΟΜΑΔΑΣ ο υποψήφιος κλήθηκε να αξιοποιήσει τη συνθετική του ικανότητα, ώστε να αξιοποιήσει λειτουργικά τα στοιχεία των αρκετών συνοδευτικών παραθεμάτων. Η έκταση των ζητημάτων ήταν η αναμενόμενη και, αν και πάντα μεγάλη, δεν πρέπει να προκάλεσε προβλήματα στους εξοικειωμένους με τη διαδικασία υποψηφίους. Στο θέμα Β1 β) προτείνεται να συμπεριληφθεί στην απάντηση το απόσπασμα «Το εκλογικό σύστημα ... δημόσια ζωή» (σελ. 82-83), διότι αναμφίβολα συμπληρώνει σε νόημα τα κριτήρια επιλογής των υποψήφιων βουλευτών στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα. 




DMCA.com Protection Status


author image

About the Author

This article is written by: Φιλόλογος Ερμής - He has already written over 2.200 articles for Φιλόλογος Ερμής. Φιλόλογος Ερμής has Graduate Diploma in Classical Philology, Postgraduate Diploma in Applied Pedagogic, and is Candidate Doctor(Dph) of Classical Philology. Stay touch with him on Twitter, Facebook or email him