Ἡ Θρησκευτική Μεταρρύθμισις


Εκ παρουσιάσεως που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο μαθήματος 
Ιστορίας της Β Γυμνασίου



Δοϊρανλή Άννα 





        Α. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία βρίσκεται σε κρίση
        Β. Οι φωνές διαμαρτυρίας πληθαίνουν
    Ο ρόλος των ανθρωπιστών
        Καταδικάζουν τις πρακτικές της Εκκλησίας και τις δεισιδαιμονίες του λαού
        Αντιπροτείνουν :
        μια ειλικρινή πίστη βασισμένη στο αληθινό μήνυμα του Χριστού
        άμεση επαφή με το θείο λόγο μέσω των μεταφράσεων της Αγίας Γραφής σε λαϊκή γλώσσα και χωρίς τη μεσολάβηση της επίσημης ερμηνείας των ιερών κειμένων από την Εκκλησία
   

    Η ηθική παρακμή του κλήρου
            Εδώ και πολύ καιρό, οι πάπες, οι καρδινάλιοι και οι επίσκοποι ανταγωνίζονται τους ηγεμόνες στις συνήθειες τους και μάλιστα είναι έτοιμοι να τους ξεπεράσουν[...]. Οι επίσκοποι ξεχνούν ότι ο τίτλος τους σημαίνει εργασία, εγρήγορση και φροντίδα. Θυμούνται όμως πολύ καλά το ρόλο τους μόνο για να απομυζούν χρήματα από το ποίμνιο τους [...]. Και θα ήταν πολύ καλύτερα τα πράγματα αν οι καρδινάλιοι σκέφτονταν ότι είναι διάδοχοι των αποστόλων [...]. Και οι πάπες οι οποίοι είναι οι τοποτηρητές του Χριστού στη γη, αν προσπαθούσαν να μιμηθούν τη ζωή του, τη φτώχεια του, το σταυρικό του μαρτύριο, την περιφρόνηση στη ζωή, αν σκέφτονταν μόνο το βάρος του ονόματος που έχουν, δηλ. πατέρας, ή το επώνυμο τους, δηλ. παναγιότατος, θα υπήρχε στη γη δυστυχία;
        Pierre de Nolhac, Erasme, Eloge de la folie, Flammarion,1964, 75-77.

    Μαρτίνος Λούθηρος
    Ο Μαρτίνος Λούθηρος το 1517 θυροκολλά τις περίφημες 95 Θέσεις του στην είσοδο της εκκλησίας του κάστρου της Wittenberg και ανακοινώνει πως είναι έτοιμος να τις υποστηρίξει δημόσια.
    Οι 95 θέσεις του Μαρτίνου Λούθηρου

    Μερικές απο τις θέσεις του Μ. Λούθηρου
        32. Όσοι πιστεύουν πως μπορούν να είναι βέβαιοι για τη σωτηρία τους επειδή αγόρασαν συγχωροχάρτια, θα είναι καταραμένοι αιώνια, μαζί με τους δασκάλους τους.
        45. Οι Χριστιανοί πρέπει να διδαχθούν ότι, όποιος βλέπει κάποιον που έχει ανάγκη και τον προσπερνά, αλλά ωστόσο δίνει χρήματα για την αγορά συγχωροχαρτιών, δεν εξαγοράζει την παπική άφεση αλλά την οργή του Θεού.
        37. Κάθε αληθινός Χριστιανός, είτε ζωντανός είτε νεκρός, συμμετέχει σε όλες τις ευλογίες του Χριστού και της εκκλησίας, και αυτή η συμμετοχή του χορηγείται από τον Θεό, ακόμη και χωρίς να κατέχει συγχωροχάρτι.

    Τελικά, ο Λούθηρος κλήθηκε σε απολογία ενώπιον της Δίαιτας της Βορμς, το 1521. Εκεί, αρνήθηκε να ανακαλέσει τις θέσεις του.
    Η απολογία του τέλειωσε με τα εξής λόγια:
        Εάν δε με πείσουν, με επιχειρήματα από την Αγία Γραφή ή με αδιάσειστη λογική, δεν μπορώ να αναιρέσω τις θέσεις μου, γιατί δεν πιστεύω στο αλάθητο του πάπα, ούτε στο αλάθητο των συνόδων, γιατί όλοι γνωρίζουν ότι πολλές φορές και οι πάπες και οι σύνοδοι έχουν σφάλει και έχουν πέσει σε αντιφάσεις. Εγώ έχω πειστεί από τα βιβλικά επιχειρήματα που έχω ήδη αναφέρει, και είμαι απόλυτα ενωμένος με το λόγο του Θεού. Δεν μπορώ και δε θέλω να ανακαλέσω τίποτα, γιατί δεν είναι ορθό, και αντίθετα είναι επικίνδυνο να πράττει κανείς αντίθετα με τη φωνή της συνείδησής του. Ο Θεός ας με βοηθήσει. Αμήν .

        Ο αυτοκράτορας Κάρολος Ε΄ αφορίζει το Λούθηρο, αλλά αυτός καίει δημόσια το σχετικό έγγραφο, τη βούλα
        Η διδασκαλία του Λούθηρου διαδίδεται στη Γερμανία
        Ο αυτοκράτορας Κάρολος Ε΄ αποκηρύσσει το Λουθηρανισμό
        Ακολουθεί γενικευμένη συμπλοκή των οπαδών του Λούθηρου και των οπαδών του βασιλιά
        Η σύρραξη τερματίζεται με την υπογραφή της Ειρήνης της Αυγούστας

    Ειρήνη της Αυγούστας
        Ο Λουθηρανισμός αναγνωρίζεται ως νόμιμο δόγμα
        Ο κάθε ηγεμόνας αποκτά το δικαίωμα επιβολής του δόγματος που αυτός επιθυμεί στους υπηκόους του
         Η Γερμανία διαιρείται σε κρατίδια ρωμαιοκαθολικά και διαμαρτυρόμενα
    Η διάδοση της μεταρρύθμισης
        Η μεταρρύθμιση διαδίδεται και σε άλλες χώρες με διάφορες παραλλαγές
        Στη Γαλλία εκπρόσωπος είναι ο Καλβίνος και οι οπαδοί του ονομάζονται Καλβινιστές ή Ουγενότοι
        Ακολουθούν αιματηρές συγκρούσεις

    Καλβίνος
    Η σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου , Φρανσουά Ντυμπουά
        Η νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου αναφέρεται στη σφαγή των Γάλλων προτεσταντών (Ουγενότων) από τους Καθολικούς στο Παρίσι στις 24 Αυγούστου 1572, ανήμερα του Αγίου Βαρθολομαίου. Η σφαγή αυτή επεκτάθηκε χρονικά στην πρωτεύουσα και τις επόμενες εβδομάδες σε πληθώρα πόλεων της γαλλικής επαρχίας.
        Προτεστάντες ευγενείς κυνηγήθηκαν από το ανάκτορο του Λούβρου και σφαγιάστηκαν στους δρόμους του Παρισιού.

    Διάταγμα της Νάντης
        Αναγνωρίζεται το δικαίωμα των Καλβινιστών να ασκούν ελεύθερα τη λατρεία τους υπό ορισμένες προϋποθέσεις
        Η Νάντη στο χάρτη της Γαλλίας
    Αντιδράσεις της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησιάς
        Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία οργανώνει τη δική της μεταρρύθμιση , την Αντιμεταρρύθμιση
        Σύνοδος του Τρέντο (1545 – 1563)
    Η εκκλησιαστική Σύνοδος του Τρέντο της Ιταλίας (1545-1563)
    Τα μέτρα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας κατά της Μεταρρύθμισης
·        Τα μοναχικά τάγματα
·        Ιερά Εξέταση
·        Λογοκρισία
·        Μπαρόκ

Τα μοναχικά τάγματα
        Αναδιοργανώθηκαν τα μοναχικά τάγματα και ιδρύθηκαν νέα, που είχαν ως αποστολή να ενισχύσουν και να διαδώσουν τη ρωμαιοκαθολική πίστη. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούσαν διάφορα μέσα, όπως ήταν η ιδεολογική διαφώτιση (προπαγάνδα), η ίδρυση και η διαχείριση σχολείων, νοσοκομείων και η έκδοση βιβλίων.
        Ο Άγιος Δομίνικος,
        ιδρυτής του τάγματος των Δομινικανών
        Το έμβλημα της αδελφότητας, με τα τρια πρώτα γράμματα της λέξης Ιησούς.
        Ο Άγιος Ιγνάτιος Λογιόλα,
        ιδρυτής της θρησκευτικής αδελφότητας των Ιησουιτών

    Ιερά Εξέταση
        Η Ιερά Εξέταση απετέλεσε το κύριο κατασταλτικό μέτρο εναντίον των αιρέσεων. Αποτελούσε έναν ανακριτικό μηχανισμό, που είχε, σε συνεργασία με την κοσμική εξουσία, το δικαίωμα εξέτασης των υπόπτων για αίρεση, υποβάλλοντάς τους ακόμα και σε βασανιστήρια. Όσοι κρίνονταν ένοχοι και καταδικάζονταν σε θάνατο καίγονταν πάνω στην πυρά.
        Αν και τον ανάγκασαν να αποκηρύξει δημόσια τις πεποιθήσεις του, ο Γαλιλαίος μυστικά εξακολουθούσε να πιστεύει στην ηλιοκεντρική θεωρία του και ποτέ δεν άλλαξε γνώμη. Από την ιστορία του Γαλιλαίου έμεινε παροιμιώδης η φράση: "Και όμως κινείται" . Κατά την παράδοση, ο Γαλιλαίος τελειώνοντας την απαγγελία της "απαρνήσεως" των πεποιθήσεών του, που έκανε γονατιστός μπροστά στην Ιερά Εξέταση και καθώς σηκωνόταν, χτύπησε το πόδι του στο έδαφος και πρόσθεσε: «Και όμως κινείται» (εννοώντας τη Γη). Στην πραγματικότητα, τη φράση αυτή ή δεν την είπε ποτέ ή κι αν την είπε δεν την άκουσαν οι δικαστές του. Γιατί τότε δεν θα ξέφευγε την καταδίκη του σε θάνατο «επί της πυράς». Πάντως η φράση αυτή απέμεινε σαν σύμβολο της δύναμης της επιστήμης έναντι σε κάθε προσπάθεια να σκεπαστεί το φως της αληθινής γνώσης .

        Λογοκρισία
        Η συμβολή της τυπογραφίας στη διάδοση των μεταρρυθμιστών ιδεών είχε αποφασιστική σημασία. Για το λόγο αυτό συγκροτήθηκε ένα συμβούλιο λογοκρισίας των βιβλίων που συνέτασσε κατάλογο απαγορευμένων βιβλίων
        (Index Librorum Prohibitorum).
   
        Μπαρόκ
        Χαρακτηριστικό Γνώρισμα: Επιβλητικοί ναοί με πλούσιο διάκοσμο
        Σκοπός: προβολή της δύναμης της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας

    Συνέπειες
        Πνευματική διαίρεση της Ευρώπης
        Σφυρηλάτηση εθνικής συνείδησης
        Τριακονταετής Πόλεμος
        Δημιουργία προϋποθέσεων για εξέλιξη των επιστημών και εκδημοκρατισμό των θεσμών
        Οι Διαμαρτυρόμενες χώρες, μέσα σε λίγο διάστημα, απόκτησαν πολλά σχολεία. Φυσικά σπαταλούσαν τον περισσότερο χρόνο στην κατήχηση. Εδίδασκαν όμως και άλλα πράγματα, εκτός από τη θεολογία. Ενεθάρρυναν τη μελέτη και βοήθησαν πολύ στην άνθιση της τυπογραφίας. Και οι Καθολικοί όμως δεν υστέρησαν. Αφιέρωσαν κι αυτοί πολύ χρόνο στην εκπαίδευση. Η Εκκλησία, πάνω σ’ αυτό το ζήτημα, βρήκε έναν ανεκτίμητο φίλο και σύμμαχο: το νεοϊδρυμένο σύλλογο της κοινωνίας του Ιησού - τους Ιησουίτες... Όλοι αυτοί αφιέρωναν τον υπόλοιπο χρόνο της ζωής τους, στην προσπάθεια να βοηθήσουν τους δυστυχισμένους... Ζούσαν μαζί με τους μαθητές τους και έπαιρναν μέρος στα παιχνίδια τους. Τους παρακολουθούσαν ακόμα και στην τελευταία λεπτομέρεια της ζωής τους με μία παράξενη αγάπη και φροντίδα. Μ’ αυτόν τον τρόπο δημιούργησαν μια καινούργια γενιά, πιστή στον Καθολικισμό, που έπαιρνε τα θρησκευτικά της καθήκοντα τόσο σοβαρά, όσο και οι άνθρωποι στις αρχές του Μεσαίωνα ...Ο έξυπνοι Ιησουίτες δε σπατάλησαν όλο τον καιρό τους μόνο στη μόρφωση των φτωχών. Μπήκαν και στα παλάτια των δυνατών της ημέρας και έγιναν ιδιαίτεροι δάσκαλοι των μελλοντικών αυτοκρατόρων και βασιλιάδων.
        (Βαν Λουν Χ., Η ιστορία της ανθρωπότητας, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα, 2002, σσ. 221-222).
    



DMCA.com Protection Status


author image

About the Author

This article is written by: Φιλόλογος Ερμής - He has already written over 2.200 articles for Φιλόλογος Ερμής. He has Graduate Diploma in Classical Philology, Postgraduate Diploma in Applied Pedagogic, and is Candidate Doctor(Dph) of Classical Philology. Stay touch with him on Twitter, Facebook or email him