Το «Εξεταστικόν Ζήτημα»: Μια Πρόταση για την Αναγέννηση της Δημόσιας Παιδείας

του 

Νικολάου Γεωργ. Κατσούλη

Πτυχιούχου Κλασσικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

Μεταπτυχιακού του Τομέα Επιστημών της Αγωγής («Εφηρμοσμένη Παιδαγωγική»), 

Πανεπιστημίου Αθηνών

Υπ. Δρ. Κλασσικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

PAIDEIA_EST_OPTIMUM_BONUM

Ο δημόσιος διάλογος για την κατάργηση των Πανελληνίων εξετάσεων, ο οποίος επανέρχεται με ένταση στο προσκήνιο, δεν αποτελεί μια συγκυριακή συζήτηση, αλλά την κορύφωση ενός διαχρονικού αιτήματος. Ήδη από το 2012, στο πλαίσιο του 6ου Πανελληνίου Συνεδρίου του ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ., είχαμε αναδείξει το «εξεταστικόν ζήτημα» ως τη βασική παθογένεια της ελληνικής εκπαίδευσης. Σήμερα, η ανάγκη για ριζικές τομές καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ.

Η Παθογένεια του Εξετασιοκεντρικού Μοντέλου

Το ισχύον σύστημα έχει μετατρέψει το σχολείο από χώρο πνευματικής καλλιέργειας σε εξεταστικό κέντρο. Το «παρασιτικό σώμα» των φροντιστηρίων, που λειτουργεί ως ένα παράλληλο, σκιώδες εκπαιδευτικό σύστημα, έχει καταστεί αναγκαίο κακό, υπονομεύοντας το δημόσιο χαρακτήρα της εκπαίδευσης και την ισονομία. Οι απόφοιτοι, συχνά εγκλωβισμένοι σε μια αδιέξοδη ακαδημαϊκή πορεία χωρίς σύνδεση με την παραγωγική πραγματικότητα, καταλήγουν «απαίδευτοι διανοούμενοι», αποτελώντας την έμπρακτη απόδειξη της αποτυχίας του τρέχοντος μοντέλου.

Το Στρατηγικό Σχέδιο: Διοχέτευση και Εθνικός Προγραμματισμός

Η πρότασή μας για την αντικατάσταση του συστήματος βασίζεται σε δύο πυλώνες που μετατοπίζουν το κέντρο βάρους από την εξεταστική πίεση στην ουσιαστική κατάρτιση:

1. Στρατηγική Διοχέτευση μετά το Γυμνάσιο

Το Γυμνάσιο οφείλει να ολοκληρώνει τον κύκλο της γενικής υποχρεωτικής παιδείας. Με την ολοκλήρωσή του, και κατόπιν αδιάβλητων εξετάσεων πιστοποίησης, ο μαθητικός πληθυσμός διοχετεύεται σε τρεις διακριτές οδούς, αποκαθιστώντας την αξιοπρέπεια κάθε μορφής εργασίας:

Γενικό Λύκειο (Ακαδημαϊκή Οδός): Για τους μαθητές με ακαδημαϊκή κλίση, με έμφαση στη θεωρητική κατάρτιση για την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια και τη στελέχωση της δημόσιας διοίκησης.

Τεχνικά/Επαγγελματικά Λύκεια (Τεχνολογική Οδός): Σύνδεση της γνώσης με την τεχνική κατάρτιση και τα ΤΕΙ, διαμορφώνοντας τεχνικούς επιστήμονες υψηλών προδιαγραφών.

Σχολές Μαθητείας (Επαγγελματική Οδός): Άμεση είσοδος στην παραγωγική διαδικασία μέσω συνδυασμού θεωρίας και πρακτικής μαθητείας, αναδεικνύοντας την κοινωνική αξία της χειρωνακτικής εργασίας.

2. Κεντρικός Εθνικός Σχεδιασμός

Η εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργεί αποκομμένη από την οικονομική πραγματικότητα. Προτείνουμε έναν κεντρικό προγραμματισμό ο οποίος:

Ευθυγραμμίζεται με τις Εθνικές Ανάγκες: Μέσω διατομεακού συντονισμού (Υπουργεία Παιδείας, Εργασίας, Υγείας), ο αριθμός των εισακτέων σε κάθε κλάδο θα καθορίζεται προοπτικά, βάσει των πραγματικών αναγκών της χώρας, αποτρέποντας την υπερπληθώρα πτυχιούχων σε κορεσμένους τομείς.

Διασφαλίζει την Ποιότητα: Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και των μονάδων από συμβούλους, οι οποίοι θα αναδεικνύονται δημοκρατικά από το σώμα των ίδιων των εκπαιδευτικών, αποτελεί την εγγύηση για την πιστή εφαρμογή των προγραμμάτων σπουδών και την επιστημονική αυστηρότητα.

Επίλογος: Η Παιδεία ως «Κάλλιστον Κτήμα»

Η παιδεία παραμένει «κάλλιστον κτήμα βροτοίς» και η αποστολή της δεν είναι ο εγκλωβισμός σε εξεταστικές διαδικασίες, αλλά η ηθικοπλαστική καλλιέργεια του ανθρώπου. Η κατάργηση των Πανελληνίων δεν είναι μια απλή διοικητική πράξη, αλλά η αναγέννηση του παιδαγωγικού λειτουργήματος, όπου ο δάσκαλος καθίσταται ο «ακονιστής» της ελευθερίας του πολίτη.

Ο διάλογος που διεξάγεται σήμερα επιβεβαιώνει την ορθότητα των θέσεων που διατυπώθηκαν στο Μαράσλειο Διδασκαλείο το 2012. Είναι καιρός η Πολιτεία να θεσμοθετήσει ένα σύστημα που θα σέβεται την προσωπικότητα του νέου, υπηρετώντας παράλληλα το εθνικό συμφέρον.

Το παρόν κείμενο αποτελεί συνέχεια της επιστημονικής συμβολής του γράφοντος, όπως αυτή παρουσιάστηκε στο 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο του ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ.