Ο παθητικός Αόριστος Α’ & Β’ της Αρχαίας Ελληνικής










του
ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ




Α. ΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ Α΄

Ο παθητικός αόριστος α΄σχηματίζεται από:

την αύξηση (στην οριστική) + το ρηματικό θέμα + το χρονικό πρόσφυμα -θη- (-θε-) + τις καταλήξεις.

Ειδικότερα:
Ρήματα με χαρακτήρα:
Σχηματίζονται:
αύξηση-θέμα-θη-ν
Παράδειγμα
φωνήεν
διατηρούν τον χαρακτήρα του θέματος:
αύξηση-θέμα -θη-ν
  • Εξαιρούνται τα ρήματα:
ἀκούομαι, ἕλκομαι, κελεύομαι, σείομαι
ρ. λύομαι → ἐλύθην
ρ. ἱδρύομαι → ἱδρύθην
ρ. ἀκούομαι → ἠκούσθην
ρ. ἕλκομαι → εἱλκύσθην
ρ. κελεύομαι → ἐκελεύσθην
ρ. σείομαι → ἐσείσθην
ένρινο ή υγρό (μ, ν, λ, ρ)
διατηρούν τον χαρακτήρα του θέματος:
αύξηση-θέμα -θη-ν
  • Εξαιρούνται τα ρήματα:
κρίνομαι, τείνομαι, τέμνομαι
ρ. ὀξύνομαι → ὠξύνθην
ρ. ἀγγέλλομαι → ἠγγέλθην
ρ. ἐγείρομαι → ἠγέρθην
ρ. κρίνομαι → ἐκρίθην
ρ.τείνομαι → ἐτάθην
ρ.τέμνομαι → ἐτμήθην
χειλικό (π, β, φ), ή -πτ-
τρέπουν τον χαρακτήρα π, β, φ, πτ σε φ:
αύξηση-θέμα-φ-θη-ν
ρ. λείπομαι → ἐλείφθην
ρ. ἀμείβομαι → ἀμείφθην
ρ. μέμφομαι → ἐμέφθην
ρ. καλύπτομαι → ἐκαλύφθην
ουρανικό (κ, γ, χ), -ττ- , -σσ-
τρέπουν τον χαρακτήρα κ, γ, χ, ττ, σσ σε χ:
αύξηση-θέμα-χ-θη-ν
ρ. διδάσκομαι → ἐδιδάχθην
ρ. ἄγομαι → ἤχθην
ρ. ἄρχομαι → ἤρχθην
ρ. πράττομαι → ἐπράχθην
οδοντικό (τ, δ, θ), ή -ζ-
τρέπουν τον χαρακτήρα τ, δ, θ, ζ σε σ:
αύξηση-θέμα-σ-θη-ν
ρ. πείθομαι → ἐπείσθην
ρ. ψεύδομαι → ἐψεύσθην
ρ. δικάζομαι → ἐδικάσθην


Παράδειγμα κλίσης: ρ. παιδεύομαι
Οριστική
Υποτακτική
Ευκτική
Προστακτική
ἐπαιδεύθην
ἐπαιδεύθης
ἐπαιδεύθη
ἐπαιδεύθημεν
ἐπαιδεύθητε
ἐπαιδεύθησαν
παιδευθῶ
παιδευθῆς
παιδευθῇ
παιδευθῶμεν
παιδευθῆτε
παιδευθῶσι(ν)
παιδευθείην
παιδευθείης
παιδευθείη
παιδευθείημεν / -θεῖμεν
παιδευθείητε / -θεῖτε
παιδευθείησαν /-θεῖεν
-
παιδεύθητι
παιδευθήτω
-
παιδεύθητε
παιδευθέντων / -θήτωσαν

Απαρέμφατο
Μετοχή
παιδευθῆναι
παιδευθεὶς
παιδευθεῖσα
παιδευθὲν

Παρατηρήσεις:
1.     Το β΄ενικό πρόσωπο της προστακτικής του παθητικού αορίστου α΄ είναι προπαροξύτονο και έχει κατάληξη –θητι: παιδεύθητι
2.     Η υποτακτική του παθητικού αορίστου α΄ περισπάται: π.χ. παιδευθῶ, παιδευθτε
3.     Στο γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής, το πρόσφυμα -θη- μπροστά από το -ντ- της κατάληξης γίνεται -θε-: παιδευθέντων.

Β. ΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ Β΄

Ορισμένα συμφωνόληκτα ρήματα σχηματίζουν παθητικό αόριστο β΄. Δηλαδή στον παθητικό αόριστο διατηρούν το σύμφωνο του χαρακτήρα τους χωρίς την προσθήκη του -θ-.

π.χ.:
κόπτομαι → ἐκόπην (αντί ἐκόφθην),
γράφομαι → ἐγράφην (αντί ἐγράφθην),
βλάπτομαι → ἐβλάβην (αντί ἐβλάφθην),
φαίνομαι → ἐφάνην (αντί ἐφάνθην).

Παράδειγμα κλίσης παθητικού αορίστου β΄: ἐτράπην (ρ. τρέπομαι)
Οριστική
Υποτακτική
Ευκτική
Προστακτική
ἐτράπην
ἐτράπης
ἐτράπη
ἐτράπημεν
ἐτράπητε
ἐτράπησαν
τραπῶ
τραπῇς
τραπῇ
τραπῶμεν
τραπῆτε
τραπῶσι(ν)
τραπείην
τραπείης
τραπείη
τραπείημεν / τραπεῖμεν
τραπείητε / τραπεῖτε
τραπείησαν / τραπεῖεν
-
τράπηθι
τραπήτω
-
τράπητε
τραπέντων / τραπήτωσαν

Απαρέμφατο
Μετοχή
τραπῆναι
τραπεὶς
τραπεῖσα
τραπὲν

Παρατηρήσεις:
1.     Ο παθητικός αόριστος β΄ κλίνεται ακριβώς όπως ο παθητικός αόριστος α΄, αλλά στο β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής ο παθητικός αόριστος β΄ λήγει σε -θι.

π.χ.:
παθητικός αόριστος α΄
παθητικός αόριστος β΄
(ρ. λύομαι) ἐλύθην → λύθητι,
(ρ. γράφομαι) ἐγράφην → γράφηθι
(ρ. πράττομαι) ἐπράχθην → πράχθητι
(ρ. φαίνομαι) ἐφάνην → φάνηθι
(ρ. ἀπάγομαι) ἀπήχθην → ἀπάχθητι
(ρ. ἀναστρέφομαι) ἀνεστράφην → ἀναστράφηθι
2.      
3.     Όσα ρήματα έχουν μονοσύλλαβο ρηματικό θέμα με φωνήεν -ε- τρέπουν στον παθητικό αόριστο β΄ το -ε- σε -α-.

π.χ.:
τρέπομαι (θ. τρεπ-) → ἐτράπην,
κλέπτομαι (θ. κλεπ-) → ἐκλάπην.

Εξαιρούνται:

Τα σύνθετα του ρ. –λέγομαι.
π.χ.: ρ. συλλέγομαι → συνελέγην, ἐκλέγομαι → ἐξελέγην.
4.     Όσα ρήματα έχουν μονοσύλλαβο ρηματικό θέμα με φωνήεν -η- τρέπουν στον παθητικό αόριστο β΄ το -η- σε -α-.

π.χ.:
τήκω (θ. τηκ-) → ἐτάκην ,
ἐκπλήττω (θ. πληγ-) → ἐξεπλάγην.

Εξαιρείται:

Το ρήμα πλήττομαι όταν είναι απλό.

π.χ.:
πλήττομαι → ἐπλήγην,
αλλά σύνθετο: ἐκπλήττομαι → ἐξεπλάγην.
5.     Στο γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής, το χρονικό πρόσφυμα -η- μπροστά από το -ντ- τρέπεται σε -ε-.

π.χ.:
ρ. τρέπομαι → τραπέντων,
ρ. στρέφομαι → στραφέντων.

Βαθμολογήστε:
{[['']]}
SHARE

Φιλόλογος Ἑρμῆς

ὁ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ἙΡΜΗΣ εῖναι Πτυχιοῦχος τῆς Κλασσικῆς Φιλολογίας τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (Graduate Diploma in Classical Philology, University of Athens) και Μεταπτυχιακός τοῦ Τομέα Ἐπιστημῶν τῆς Ἀγωγῆς, «Ἐφηρμοσμένη Παιδαγωγική», Διδακτική - Προγράμματα Σπουδών, τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (Postgraduate Diploma in Applied Pedagogic, University of Athens)

  • Image and video hosting by TinyPic
    Blogger Comment
    Facebook Comment

2 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Πάρα πολύ αναλυτικά, πολύ καλή δουλειά!!! ^_^

Φιλόλογος Ερμής είπε...

Well done λοιπόν... :)

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...